|
درس سوم & سوره آل عمران آيه 51
تفسير نمونه : از این آیه و آیات دیگر قرآن استفاده می شود که حضرت مسیح برای رفع هرگونه ابهام و اشتباه و برای اینکه تولد استثنائی او را دستاویزی برای اولوهیت او قرار ندهند ، بارها روی این جمله تکیه می کرد که خداوند پروردگار من و شماست. بر خلاف انجیلهای تحریف یافته کنونی که از زبان مسیح غالبأ کلمه "پدر" را درباره خداوند به کار می برد، قرآن کلمه رب و مانند آن را نقل می کند . ان ا... ربی و ربکم ، نهایت توجه حضرت مسیح را به مبارزه با ادعای الوهیت نشان میدهد. تفسير المیزان: این آیه بواسطه وحی و امر خداوند بوده ؛ نه آن که کلام شخصی حضرت مسیح باشد. تفسير خواجه عبدا... انصاري : آن جا که گنج است رهگذر آن به رنج است و آن جا که بلاست بهره آن شفا و عطاست. & سوره قصص آيه 88
تفسير آيت ا... جوادي آملي : چهار دستور در اين آیه داده شده است كه این دستورات اهمیت توحيد را بیان می کند. 1- عدم تسلیم پیامبر(ص) در برابر کار شکنی های کفار 2- بسوی پروردگارت دعوت کن 3- از مشرکان مباش 4- تأکید مجدد بر نفی هرگونه شرک به دنبال این چهار دستور چهار توصیف خدا بیان می شود : 1- لا اله الا هو 2- له الحکم 3- الیه ترجعون 4- کل شی هالک الا وجه:همه هالک و فانی هستندو تنها ذات خدا استقلال محض دارد. وهابیون این آیه را مستمسک قرار داده و می گویند بردن نام کسانی همراه نام خدا شرک است ، در صورتیکه برادران حضرت یوسف (ع) گفتند: یا ابانا استغفر لنا يعني پدر برای ما از خداوند آمرزش کن. یا در سوره نساء آيه 64 آمده: فاستغفروالله واستغفرلهم الرسول يعني از خدا طلب آمرزش و پیامبر (ص) برای آن ها استغفار کند. مراحل توحید عارف 1- گفتن : یعنی مومن لا اله الا الله می گوید و ایمان دارد. 2- جز خدا مالکی وجود ندارد و خود را مالک نمی داند. اینجا فقر محض است چون خودش چیزی ندارد که خدا را وکیل قراردهد و توکل کند. در مقام رضا هم نیست ، زیرا میلی ندارد که بگوید پسندیدم آنچه را كه جانان پسندد. جان و جسم هم ندارد تا بگوید روزی رُخش ببینم و تسلیم وی کنم. اینجا عجز محض است و این مرحله توحید است. لا اله الا الله گفتن این موحد تام با دیگران فرق می کند. وقتی خداوند به پیامبر(ص) دستور توحید میدهد ، ناظر به این مرتبه توحید است. فاعلم انه لا اله الا الله (محمد19) 3- بالاتر از توحید اتحاد است که از خود و دیگران رفع انانیت می کند و تنها خدا را می بیند. همه مکلفند ولی آيينه دار جمال و جلال اراده خدا هستند. مثلأ درخت که (به موسی) میگوید انی انا الله ، خدا حرف نمی زند، بلکه درخت آینه کلام حق است. 4- بعد از اتحاد وحدت است. سالک عارف در این مقام موجودات دیگر را نمی بیند و صدای آنها را هم نمیشنود ؛ فقط مستقیمأ صدا را از ذات اقدس خداوند می شنود نه اینکه کثرتی ببیند آن گاه بگوید اینها آینهدار جلال و جمال او هستند. نه اینکه همه را ببیند و آنها را آیت خدا بداند. سیر از خلق به حق محدود است چون پایانش حق مي باشد و سير از حق به خلق ، چون پایانش محدود است از حق به سوی حق و در حق نا محدود پس مرحله شهود ذات و اسماء و صفات خدا پایان پذیر نیست. وحدت بالاتر از توحید است ولی هنوز بوی کثرت می دهد. مطابق آیه "کل شی هالک الا وجه وکل من علیها فان وبیقی وجه ذوالجلال و الاکرام" او درک شهودی دارد. خود جملهي "لا اله الا الله" نشانه کثرت است ، زیرا محتوای آن نفی ماسواء و اعتقاد و اقرار به وحدانیت حق است و بر این اساس مرحله وحدت برای سالک عارف پایان راه نیست و سپس مقام فناست. مقام فنا دار قرار است و به عقيده عارف سالک نه تنها غیر را نفی ، بلکه اصلأ آنها را و حتی خود را نمی بیند تا نفی کند. چون اثبات ثابت و نفی منفی دو چیز است كه با وحدت شهود راستین سازگار نیست. نه خود و نه توحید خود را نمی بیند كه اگر باز بر کثرت برنگردند کارهایش همه ملکه می شود بدون این که خودش توجهی داشته باشد و این مقام اوج کمال سالك نیست ، چون بعد از فنا فانی باید شد. مثل مردن ملک الموت وقتی اصل مرگ مرد دیگر بقاست. & سوره توبه آيه 31 · اتخذوا احبارهم ورهبانهم ارباباً من دون الله و المسيح ابن مريم و ما امروا الا ليعبدوا الها واحداً لا اله الا هو سبحانه عما يشركون · اينان دانشمندان و راهبان خود و مسيح پسر مريم را به جاي خدا به الوهيت گرفتند ، با آنكه مامور نبودند جز اينكه خدايي يگانه را بپرستند كه هيچ معبودي جز او نيست. منزل است او از آنچه (با وي) شريك ميگردانند. برگرفته شده از تفسير الميزان و نمونه : از اين آيه موارد زير برشمرده ميشود : 1- دانشمندان را سجده نمیکردند ولی خود را بدون قید و شرط در اطاعت آنان قرار داده بودند. 2- مسئلهي بخشیدن گناه در میان مسیحیان و مسیح را پسر خدا دانستن. 3- یهودیان، اطاعت بی قید و شرط پیشوایان داشتند . 4- تفاوت پرستش یهود و نصار را بیان می کند. 5- اطاعت بی قید و شرط همانند پرستش است. 6- بتهای امروزه سنگ نیستند، بلکه انسانهایی که بر اثر خودکامگی پیروان خود را به زنجیر اسارت می كشند. خواجه عبدا... انصاري : الهی نزدیک نفس های دوستانی ، حاضر دل ذاکرانی ، از نزدیک نشانت میدهند و برتر از آنی ، از دورت میجویند و تو نزدیکتر از جانی، ندانم که در جانی یا جان را جانی ، نه ایني نه آني ، جان را زندگی می باید، تو آنی.
& سوره لقمان آيه 22 · و من يسلم وجهه الي الله و هو محسن فقد استمسك بالعروه الوثقي و الي الله عاقبه الامور · و هر كس خود را در حالي كه نيكوكار باشد ، تسليم خدا كند ، قطعاً در ريسمان استوارتري چنگ در زده و فرجام كارها به سوي خداست. تفسير الميزان و نمونه : از اين آيه موارد زير برشمرده ميشود : 1- وجه ، کنایه از ذات پاک خداوند است. 2- "هو محسن" ذکر عمل صالح بعد از ایمان است. 3- عروه الوثقی ، برای نجات از درهي مادیگری و رسیدن به بلندترین قلههای معرفت است و نیاز به یک وسیلهي محکم و مطمئن دارد كه این جز با ایمان و عمل صالح چيز ديگري نيست. & سوره زمر آيه 3 · الا الله الدين الخالص و الذين اتخذوا من دونه اولياء ما نعبدهم الا ليقربونا الي الله زلفي ان الله يحكم بينهم في ما هم فيه يتخلفون ان الله لا يهدي من هو كاذب كفار · آگاه باشيد ، آيين پاك از آن خداست و كساني كه به جاي او دوستاني براي خود گرفتهاند (به اين بهانه كه ) ما انها را جز براي اينكه ما را هر چه بيشتر بر سر ان اختلاف دارند ، داوري خواهد كرد. در حقيقت خدا آن كسي را كه دروغ پرداز ناسپاس است هدايت نميكند. تفسير الميزان و نمونه : یکی از سرچشمه های بت پرستی این است که گروهی به زعم خود خداوند را بزرگتر از آن می دانستند که عقل ما به آن ها راه یابد. بنابراین به کسانی روی می آوریم که ربوبیت این عالم از طرف خدا به عهده آنها گذاشته شده است و چون دسترسی به مقدسین امکان پذیر نبود، تمثالی می ساختند و پرستش می کردند. گاهاً احترام فوق العاده به انبیاء بعد از مرگشان، تمثالشان مورد احترام شده تا جایی که جنبه استقلالی پیدا کرده تبدیل به پرستش ميشدند.
تفسير آيت ا... جوادي آملي : در قرآن برای وجود خدا از نوع براهین استدلال فلسفی آورده نشده است. قرآن در هنگام نزول خود با اهل کتاب و با مشرکانی مواجه بود که منكر اصل ذات الهی نبودند و مشکل ، پیامبر تثلیت و ثنویت و نظائر آن بود. مشکل اصلی مردم حجاز، ذات و برخی صفات خدا نبود، بلکه آن ها اجسامی را به ربوبیت پرستش می کردند و آن ها را دخیل در پرورش و رشد خود می دانستند. تفسير خواجه عبدا... انصاري : هر که جامه اخلاص پوشد هر کار کند، از میان دل کند. دوستی حق با آرزوهای پراکنده در یک دل جمع نشود. فریضهي تن، نماز و روزه است و فریضهي دل، دوستی حق. نشان دوستی حق آن است که هر چه از دوست به تو آید، به دیده نهی. & سوره فاطر آيات 28 و 27
تفسير الميزان و نمونه : از اين آيات به مسائل زير پي ميبريم : 1- این آیات به مسئله توحید بر می گردد. 2- شروع جمله با استفهام تقریری ، حس کنجکاوی انسان را تحریک می کند. 3- به صورت فعل غایب ، بعد به صورت متکلم سخن می گوید ؛ گویی با بیان اين جمله درک و معرفت جدیدی درباره خدا به مخاطب میدهد و با این درک و شناخت در پیشگاه خداوند حاضر می شود. 4- ساختمان کوهها با رنگهای متفاوت و جادههای کوهستانی با الوان گوناگون و متنوع بودن رنگها در انسانها و جانداران دیگر ، نشانههاي دیگر عظمت ، قدرت و حکمت است. 5- با اینکه همه انسانها از یک پدر و مادر هستند ، هم چهره ظاهری و هم رنگ های باطنی آنها مختلف است. 6- در آخر کارجمع بندی می کند و می گوید کذلک ... ، این ها را دانشمندان می فهمند. 7- خشيت يعني ترس با تعظیم 8- قدرت بی پایان و عزت خداوند سرچشمه خوف و خشیت اندیشمندان (عالمان با عمل) است و غفوریتش که نشانه رحمت بیانتهای اوست ، سبب رجاء و امید آنان است. این دو نام مقدس، بندگان را بین خوف و رجاء نگه می دارد و حرکت مداوم بسوی تکامل بدون اتصاف به این دو وصف ممکن نیست. & سوره انعام آيه 103
تفسير نمونه : در حقیقت کسی که می خواهد حافظ و مربی و پناهگاه همه چیز باشد باید این صفات را داشته باشد چون پاره ای هم می بینند و هم دیده می شوند مانند انسان. پاره ای نمی بینند و نه دید ه می شوند مانند صفات درونی ما بعضی ها دیده می شوند اما کسی را نمی بینند مانند جمادات تنها کسی که دیده نمی شود اماهمه چیز و همه کس را می بیند ذات پاک اوست. |