درس دوم

&  سوره انعام آيه 102-101 :

  • بديع السموات والارض اني يكون له ولد ولم تكن له صاحبه و خلق كل شيء و هو بكل شيء عليم
  • پديد آورنده آسمان‌ها و زمين است. چگونه او را فرزندي باشد ، در صورتي كه براي او همسري نبوده ، و هر چيزي را آفريده ، و اوست كه به هر چيزي داناست.
  • ذلكم الله ربكم لا اله الا هو خالق كل شيء فاعبدوه و هو علي كل شيء وكيل
  • اين است خدا پروردگار شما هيچ معبودي جز او نيست ، آفريننده هر چيزي است. پس او را بپرستيد  و او بر هر چيزي نگهبان است.

تفسير الميزان :

داشتن فرزند حقیقی باید قبلأ همسری داشته باشد و گرفتن همسر برای خدا معقول نیست. خداوند خالق است و نمی تواند خالق فرزند خویش باشد چون فرزند جزئی از پدر است که بوسیله عمل لقاح به رحم مادر متصل می شود.

اینکه گفتیم الوهیت و معبود بودن منحصر به اوست برای این بود که آفرینش تمامی موجودات از اوست و جز او خالق دیگری نیست که کوچکترین موجودی را آفریده باشد. تا در الوهیت با او شریک باشد.

فاعبدوه :‌ حالا که پروردگار شما خداوند است پس او را بپرستید چون او قائم بر همه چیز و مدبر امر است پس از او حساب ببريد چون بر شما وکیل است و از نظام اعمال شما غافل نیست.

تفسير نمونه:

 چگونه فرزندی داشته باشد در حالیکه همسری ندارد؟اصولأ چه نیازی به همسر دارد؟ وانگهی با اینکه همه مخلوق او هستند چه کسی ممکن است همسر او باشد؟ پس از ذکر خالقیت به همه چیز و ابداع و ایجاد آسمان‌ها و زمین و منزه بودن او از عوارض جسم و جسمانی و احاطه علمی او به هر کار و هر چیز چنین نتیجه می‌گیرد: خداوند پروردگار تنهاست و چون هیچ کس  دارای چنين صفات نیست ، هیچ کس غیر از او شایسته عبودیت نخواهد بود، پروردگار اوست، آفریدگار اوست ، پس معبود هم تنها اوست. هرگونه امیدی را به غیر قطع و ریشه هرگونه شرک را می سوزاند و می گوید : حافظ و نگهبان و مدیر همه چیز اوست ، پس کلید حل مشکلات فقط در دست او می باشد.

گفته علی کل شی ء وکیل نه لکل شیء وکیل : چون علی دلیل بر تسلط ولی لام نشانه تبعیت می باشد. تعبیر اول به معنای ولایت و حفظ دومی به معنای نمایندگي.

&  سوره كهف آيه 26

  • قل الله اعلم بما لبثوا له غيب السماوات و الارض ابصر به واسمع ما لهم من دونه من ولي ولا يشرك في حكمه احداً

  • بگو خدا به آنچه درنگ كردند داناتر است. نهان آسمان‌ها و زمين به او اختصاص دارد. وه! چه بينا و شنواست. براي آنان ياوري جز او نيست و هيچ كس را در فرمانروايي خود شريك نمي‌گيرد.

تفسير آيت ا... جوادي آملي :

اين آيه تأکیدی بر ولایت مطلقه خداوند دارد که نه شخص دیگری بر جهانیان ولایت دارد و نه کسی شریک در ولایت اوست ؛ یعنی نه بالاستقلال و نه مشترکأ شخص دیگری در ولایت جهان نفوذ دارد. در آیه 27 ، 26 و 25 چند دلیل می آورد:

1- غیبت آسمان ها و زمین از آن اوست پس از همه چیز آگاه است.

2- تنها ولی و سرپرست اوست و هیچ کس در حکم او شريک ندارد تا علم و دانش او محدود شود.

سپس می گوید در علم و کلام او تغییری پیدا نمی شود تا ارزش و ثبات آن کاسته شود و تنها پناهگاه در عالم اوست و طبعأ او از تمام پناهندگان آگاهی دارد.

&  سوره اسرا آيه 111

  • و قل الحمد لله الذي لم يتخد ولداً ولم يكن له شريك في الملك ولم يكن له ولي من الذل و كبره تكبيراً

  • و بگو ستايش خدايي را كه نه فرزندي گرفته و نه در جهانداري شريكي دارد و نه خوار بوده كه (نياز به) دوستي داشته باشد. و او را بسيار بزرگ شمار.

تفسير الميزان :

در آیه فوق به سه قسمت از صفات خدا اشاره شده که باتوجه به فرمان ذیل آیه به چهار صفت تکمیل می شود:

1-  نفی فرزند. چون فرزند داشتن دلیل بر نیاز جسمانی بوده و نظیر داشتن است.

2-  نفی شریک. چون دلیل برمحدودیت قدرت و حکومت و یا وجود شبیه و نظیر است.

3-  نفی ولی و حامی در برابر مشکلات. چون نفی این صفت نیز ازخداوند بزرگ بدیهی است.

به تفسیر دیگر هرگونه شبيه چه آن که پائین تر (فرزند) و آن کس که همسان (شریک) و آن کس که برتر باشد(ولی) را نفی می کند.

تفسير مرحوم طبرسی:

این آیه نانظر به نفی اعتقاد انحرافی سه گروه است نخست مسیحیان که برای خدا فرزند و دیگر مشرکان عرب که برای او شریک و دیگر ستاره پرستان و مجسوس که برای خدا ولی و حامی قائل بودند.

"و کبره تکبیراً"  که در انتهای آیه آمده می خواهد بگوید اصلاً چنین مقایسه‌ای غلط است چون با هیچ چیز قابل مقایسه نیست.

&  سوره  واقعه آيه 63 و 64

  • افر ايتم ما تحرثون

  • آيا آنچه را كشت مي‌كنيد ، ملاحظه كرده‌ايد ؟

  • اانتم تزرعونه ام نحن الزارعون

  • آيا شما آن را (بي‌ياري ما) زراعت مي‌كنيد ، يا ماييم كه زراعت مي‌كنيم ؟

تفسير نمونه :

حرث به معني افشاندن دانه و تزرعونه از زراعت یعنی رویاندن. انسان می‌کارد خداوند می‌رویاند. از پیامبر(ص) نقل شده که هيچ يك از شما نگوید من زراعت کردم ، بلکه بگوید کشت کردم ، زیرا زارع حقیقی خداست.